Podstawowe konto bankowe w Hiszpanii (cuenta de pago básica): kto ma prawo i ile kosztuje

Po przeprowadzce do Hiszpanii konto bankowe jest potrzebne do pensji, czynszu czy rachunków. Hiszpańskie przepisy dają osobom legalnie mieszkającym w Unii Europejskiej prawo do podstawowego rachunku płatniczego (cuenta de pago básica) z ograniczonymi opłatami. Poradnik wyjaśnia, kto może go żądać, kiedy bank może odmówić, ile konto może kosztować i co zrobić po odmowie.

Kogo dotyczy poradnik?

Poradnik jest dla osób fizycznych, które chcą otworzyć konto w hiszpańskim banku — także dla osób z polskim obywatelstwem po przeprowadzce do Hiszpanii. Zasady są ogólnokrajowe (Real Decreto-ley 19/2017). Inne rodzaje kont, np. oszczędnościowe, nie są objęte tym prawem.

Kto ma prawo do podstawowego konta?

Banki, które oferują rachunki płatnicze, muszą oferować podstawowy rachunek płatniczy osobom, które:

• legalnie mieszkają w Unii Europejskiej (residencia legal) — także jeśli nie mają stałego adresu;
• ubiegają się o azyl;
• nie mają zezwolenia na pobyt, ale ich wydalenie jest niemożliwe z przyczyn prawnych lub faktycznych.

Według portalu Komisji Europejskiej Your Europe bank nie może odmówić otwarcia konta podstawowego tylko dlatego, że nie mieszkasz w kraju, w którym działa bank.

Bank nie może też uzależniać otwarcia takiego konta od wykupienia innych usług ani udziałów w banku, chyba że wymagają tego przepisy albo jest to wymóg dla wszystkich klientów banku.

Co obejmuje konto?

Według Banco de España opłata za konto podstawowe obejmuje:

• bez limitu: otwarcie, prowadzenie i zamknięcie konta, wpłaty gotówki w euro, wypłaty gotówki w euro z bankomatów oraz płatności kartą debetową lub przedpłaconą;
• 120 operacji płatniczych rocznie w euro na terenie UE — polecenia zapłaty (adeudos domiciliados) i przelewy w oddziale oraz online.

Za kolejne operacje ponad ten limit bank nie może pobrać więcej niż średnie opłaty, które stosuje dla danego rodzaju operacji. Bank może przenieść na ciebie opłaty, które sam płaci innemu bankowi za wypłatę z obcego bankomatu.

Ile kosztuje konto podstawowe?

Banco de España podaje, że maksymalna, jedna łączna opłata za konto podstawowe wynosi 3 euro miesięcznie. Tę kwotę Banco de España może aktualizować co dwa lata — przed otwarciem konta sprawdź aktualną wartość na Portalu Klienta Bankowego (Portal del Cliente Bancario).

Kiedy konto jest bezpłatne?

Konto podstawowe jest bezpłatne dla osób w trudnej sytuacji. Wszystkie osoby, na które założone jest konto (titulares), muszą spełnić dwa warunki:

1. roczny dochód gospodarstwa domowego (unidad familiar) nie przekracza progów określonych w rozporządzeniu — progi zależą od liczby osób i są liczone według wskaźnika IPREM;
2. nie masz praw do nieruchomości innych niż mieszkanie, w którym mieszkasz, ani do udziałów w spółkach handlowych.

Na potwierdzenie przedstawiasz w banku m.in. dokument o składzie rodziny (libro de familia albo dokument rejestracji związku partnerskiego — pareja de hecho) oraz zaświadczenia o dochodach, np. zaświadczenia podatkowe lub ostatnie paski wypłaty. Jeśli ich nie masz, możesz przedstawić opinię gminnych służb socjalnych (servicios sociales municipales).

Bank ma 30 dni od dostarczenia dokumentów na decyzję i przekazuje ją na piśmie, bezpłatnie. Jeśli nie odpowie w tym terminie, wniosek uznaje się za przyjęty. Bezpłatność obowiązuje przez dwa lata i przedłuża się o kolejne okresy, jeśli twoja sytuacja się nie zmieni. O bezpłatność możesz wystąpić także dla konta, które już masz.

Kiedy bank może odmówić?

Bank odmawia otwarcia konta podstawowego, gdy:

• nie przekażesz informacji, których bank wymaga na podstawie przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (Ley 10/2010);
• otwarcie konta byłoby sprzeczne z bezpieczeństwem narodowym lub porządkiem publicznym (w przypadkach ustalonych przez rząd);
• masz już w Hiszpanii konto, które pozwala korzystać z tych samych usług — chyba że jego dostawca wypowiedział ci umowę. Bank może to sprawdzić, np. na podstawie twojego podpisanego oświadczenia (declaración responsable).

Jakie dokumenty tożsamości i informacje bank zażąda w ramach przepisów o praniu pieniędzy, zależy od oceny ryzyka klienta — zapytaj o listę w wybranym banku przed wizytą.

Co zrobić po odmowie?

Bank musi poinformować o odmowie na piśmie i bezpłatnie, podać konkretne powody i zrobić to najpóźniej w ciągu 10 dni roboczych od otrzymania kompletnego wniosku. Wyjątkiem są sytuacje, w których poinformowanie byłoby sprzeczne z przepisami o praniu pieniędzy lub z bezpieczeństwem narodowym.

W piśmie bank musi też wskazać, jak złożyć reklamację, i poinformować o prawie do skargi w trybie przewidzianym przepisami o reformie systemu finansowego (art. 30 ustawy 44/2002).

1. Zachowaj pismo z odmową i kopię wniosku.
2. Złóż reklamację w banku według wskazanej procedury.
3. Jeśli reklamacja nie pomoże, skorzystaj z możliwości skargi wskazanej w piśmie — Portal del Cliente Bancario Banco de España ma formularz reklamacji online.

Częste problemy

Bank proponuje konto z pakietem innych usług. Prawo do konta podstawowego nie może być uzależnione od zakupu innych usług. Zapytaj wprost o cuenta de pago básica.

Konto podstawowe zostało zamknięte. Bank może wypowiedzieć umowę m.in. wtedy, gdy przez ponad 24 kolejne miesiące na koncie nie było żadnej operacji, gdy otworzysz w Hiszpanii inne konto z tymi samymi usługami albo gdy nie przekażesz wymaganych dokumentów.

Gdzie szukać pomocy?

• Banco de España — Portal del Cliente Bancario: cuenta de pago básica — informacje i reklamacje;
• dział reklamacji twojego banku.

Poradnik opiera się na Real Decreto-ley 19/2017 w Dzienniku Urzędowym BOE, stronach Banco de España i portalu Your Europe Komisji Europejskiej.