Rejestracja jako autónomo: zgłoszenie w Hacienda i alta w RETA krok po kroku

Jeśli chcesz pracować w Hiszpanii na własny rachunek, musisz zgłosić działalność w urzędzie skarbowym i zarejestrować się w ubezpieczeniu społecznym jako osoba samozatrudniona (autónomo). Poradnik wyjaśnia kolejność kroków, jakie dane przygotować i kiedy najpóźniej złożyć zgłoszenie.

Kogo dotyczy poradnik?

Opis dotyczy osoby fizycznej, która zaczyna w Hiszpanii pierwszą działalność na własny rachunek, np. osoby z polskim obywatelstwem mieszkającej w Hiszpanii. Zasady zgłoszenia do RETA są ogólnokrajowe. Kraj Basków i Nawarra mają własne systemy podatkowe (régimen foral), więc tam zgłoszenie podatkowe sprawdź w regionalnym urzędzie skarbowym: w Kraju Basków — w Diputación Foral de Álava, Diputación Foral de Bizkaia albo Diputación Foral de Gipuzkoa (zależnie od terytorium), w Nawarze — w Hacienda Tributaria de Navarra.

Poradnik nie obejmuje spółek ani wspólników spółek, ulg w składkach, zmiany wysokości składki ani zamknięcia działalności. To osobne tematy.

Co trzeba załatwić?

Rejestracja osoby samozatrudnionej składa się z dwóch zgłoszeń:

1. zgłoszenia rozpoczęcia działalności w Agencji Podatkowej (Agencia Tributaria, potocznie Hacienda) — zgłoszenie do spisu przedsiębiorców (declaración censal de inicio de actividad);
2. zgłoszenia do specjalnego systemu ubezpieczenia osób samozatrudnionych (RETA, Régimen Especial de Trabajadores Autónomos) w Generalnej Kasie Ubezpieczeń Społecznych (TGSS, Tesorería General de la Seguridad Social).

Według EURES (europejskiego portalu mobilności zawodowej), jeśli otwierasz lokal (np. sklep albo warsztat), potrzebna jest też licencja gminy, a o otwarciu zawiadamia się organ ds. pracy (autoridad laboral) wspólnoty autonomicznej. Ten poradnik nie opisuje tych formalności.

Co przygotować?

• Numer identyfikacyjny cudzoziemca (NIE, número de identidad de extranjero) — według EURES każda osoba bez hiszpańskiego obywatelstwa, która rozpoczyna działalność w Hiszpanii, potrzebuje własnego numeru NIE.
• Dostęp do e-usług Seguridad Social i Agencia Tributaria, jeśli składasz zgłoszenia przez internet.
• Kod działalności w podatku od działalności gospodarczej (IAE, Impuesto sobre Actividades Económicas) i informację, który urząd skarbowy jest dla ciebie właściwy.
• Kod klasyfikacji działalności (CNAE, Clasificación Nacional de Actividades Económicas).
• Datę rozpoczęcia i adres prowadzenia działalności.
• Szacunek rocznego dochodu netto (rendimientos netos) — od niego zależy składka.
• Konto bankowe do pobierania składki. Jeśli konto nie należy do ciebie, potrzebujesz numeru dokumentu tożsamości osoby, do której należy konto, i jej zgody.

Krok po kroku

1. Zgłoś działalność w Agencia Tributaria

Złóż zgłoszenie rozpoczęcia działalności (declaración censal) na formularzu modelo 036. Formularz modelo 037 został zniesiony z dniem 3 lutego 2025 r., więc obecnie używa się tylko modelo 036.

W zgłoszeniu wybierasz kod IAE dla swojej działalności. Ten kod będzie potrzebny w następnym kroku.

2. Złóż wniosek o alta w RETA przez Import@ss

Zgłoszenie do RETA składasz w portalu Seguridad Social Import@ss, w usłudze „Alta en trabajo autónomo”. Wniosek możesz też złożyć przez pełnomocnika.

W trakcie wniosku:

• podajesz kod IAE, urząd skarbowy, kod CNAE, datę rozpoczęcia i adres działalności;
• szacujesz roczny dochód netto i wybierasz podstawę wymiaru składki (base de cotización) oraz ewentualne ulgi, jeśli przysługują;
• wybierasz towarzystwo współpracujące z Seguridad Social (mutua colaboradora), które obejmie twoje ryzyka;
• podajesz konto do pobierania składki.

Jeśli prowadzisz kilka działalności na własny rachunek, zgłaszasz się do RETA tylko raz.

Wysokość składki możesz oszacować w kalkulatorze „Calcular cuota” w Import@ss.

Jaki jest termin?

Według Import@ss wniosek o alta w RETA musisz złożyć przed rozpoczęciem działalności, najwcześniej 60 dni przed jej startem.

Zgłoszenie złożone dopiero po rozpoczęciu pracy uznaje się za złożone po terminie ze wszystkimi skutkami prawnymi (fuera de plazo a todos los efectos). Szczegóły skutków opisuje Seguridad Social w Import@ss.

Częste problemy

Import@ss prosi o kod IAE, którego nie masz: najpierw złóż zgłoszenie modelo 036 w Agencia Tributaria i wybierz w nim kod działalności.

Nie wiesz, jaki dochód podać: podaj realny szacunek rocznego dochodu netto. Składka zależy od tej deklaracji, a kalkulator „Calcular cuota” pokaże orientacyjną kwotę.

Szukasz formularza modelo 037: ten formularz już nie istnieje — używaj modelo 036.

Gdzie szukać pomocy?

• Import@ss — alta en trabajo autónomo
• Seguridad Social — e-urząd: afiliacja i zgłoszenia
• Agencia Tributaria — zgłoszenie modelo 036.

Poradnik opiera się na stronach Seguridad Social (Import@ss i e-urząd), Agencia Tributaria, portalu EURES Komisji Europejskiej oraz przepisach opublikowanych w dzienniku urzędowym BOE.