Zwolnienie z pracy w trakcie baja médica w Hiszpanii: kiedy jest nieważne (despido nulo) i co ci przysługuje

Jeśli pracodawca w Hiszpanii zwolnił cię w trakcie zwolnienia lekarskiego (baja médica, incapacidad temporal) albo tuż po nim, takie zwolnienie może zostać uznane przez sąd za nieważne (despido nulo). Od 2022 r. ustawa o równym traktowaniu (Ley 15/2022) wymienia chorobę i stan zdrowia wśród przyczyn, z powodu których nie wolno dyskryminować. Nie każde zwolnienie podczas baja jest jednak nieważne — zwykle trzeba wskazać poszlaki dyskryminacji (wyjątki: ciąża oraz baja z powodu choroby spowodowanej ciążą, porodem lub karmieniem piersią — opisane niżej). Poradnik jest dla osób zatrudnionych na umowę o pracę w Hiszpanii.

Nulo, improcedente, procedente — czym się różnią?

• Zwolnienie uzasadnione (procedente) — pracodawca udowodnił przyczynę (Estatuto de los Trabajadores, art. 55.4).
• Zwolnienie bezpodstawne (improcedente) — pracodawca nie wykazał przyczyny albo nie zachował wymaganej formy (m.in. pisemne zawiadomienie z opisem faktów i datą skutku; Estatuto de los Trabajadores, art. 55.1 i 55.4).
• Zwolnienie nieważne (nulo) — m.in. gdy jego przyczyną jest dyskryminacja zakazana prawem albo naruszenie praw podstawowych (Estatuto de los Trabajadores, art. 55.5).

Dlaczego choroba ma znaczenie?

• Ley 15/2022 wymienia „chorobę lub stan zdrowia” (enfermedad o condición de salud) wśród chronionych przesłanek (art. 2.1).
• Akty dyskryminujące z tych powodów są nieważne z mocy prawa (art. 26).
• Po wykazaniu dyskryminacji domniemywa się szkodę moralną (art. 27).
• Ochrona ma granice: choroba nie wyklucza różnic w traktowaniu, które wynikają z samego leczenia, z obiektywnych ograniczeń, jakie nakłada na wykonywanie określonych czynności, albo z wymogów zdrowia publicznego (art. 2.3).

Czy każde zwolnienie na baja jest nieważne?

Nie. Sąd bada, czy są poszlaki dyskryminacji (indicios). Jeśli je przedstawisz, pracodawca musi udowodnić, że jego decyzja miała obiektywne, rozsądne i proporcjonalne uzasadnienie niezwiązane z chorobą (Ley 15/2022, art. 30).

Wyjątek: jeśli baja wynika z choroby spowodowanej ciążą, porodem lub karmieniem piersią, zwolnienie w tym okresie (także gdy okres wypowiedzenia kończy się w tym okresie) jest nieważne z mocy samego przepisu, bez potrzeby wskazywania poszlak — chyba że sąd uzna je za uzasadnione z przyczyn niezwiązanych z ciążą (Estatuto de los Trabajadores, art. 55 ust. 5 lit. a).

Tak samo nieważne z mocy samego przepisu jest zwolnienie osoby w ciąży — od początku ciąży, niezależnie od przyczyny baja — chyba że sąd uzna je za uzasadnione z przyczyn niezwiązanych z ciążą (Estatuto de los Trabajadores, art. 55 ust. 5 lit. b).

Przykładowe poszlaki z orzeczenia opisanego przez Legálitas (wrzesień 2026 r.):

• zwolnienie krótko po rozpoczęciu baja;
• postępowanie dyscyplinarne wszczęte dopiero po zgłoszeniu choroby;
• brak wcześniejszych działań dyscyplinarnych, choć firma twierdziła, że uchybienia trwały od miesięcy.

Co daje uznanie zwolnienia za nieważne?

• Przywrócenie do pracy (readmisión).
• Wyrównanie wynagrodzenia za okres od zwolnienia.
• Możliwe odszkodowanie za naruszenie praw podstawowych (szkoda moralna).

Co zrobić po otrzymaniu carta de despido?

1. Nie zwlekaj — na zaskarżenie zwolnienia masz 20 dni roboczych (bez sobót, niedziel i świąt) od dnia następującego po zwolnieniu (art. 59 ust. 3 Estatuto de los Trabajadores — Real Decreto Legislativo 2/2015, art. 103 ust. 1 ustawy o postępowaniu w sprawach pracowniczych — Ley 36/2011 Reguladora de la Jurisdicción Social). Pierwszym krokiem jest zwykle wniosek o postępowanie pojednawcze (papeleta de conciliación); jego złożenie wstrzymuje bieg tego terminu, który biegnie dalej od dnia po próbie ugodowej albo po upływie 15 dni roboczych od złożenia wniosku, jeśli do posiedzenia nie doszło (art. 65 ust. 1 Ley 36/2011).
2. Zbierz dowody: pismo o zwolnieniu, dokumenty baja, korespondencję z firmą, daty zgłoszenia choroby i działań pracodawcy.
3. Skorzystaj z pomocy kancelarii prawnej, związku zawodowego albo bezpłatnej pomocy prawnej.

Jak krok po kroku zaskarżyć zwolnienie, opisujemy w poradniku Jak zaskarżyć zwolnienie z pracy w Hiszpanii.

Najczęstsze pytania

Zwolnili mnie z podaniem „niskiej wydajności” w trakcie baja. Czy to nulo?

Może być, jeśli przedstawisz poszlaki, że prawdziwą przyczyną była choroba, a pracodawca nie udowodni obiektywnej przyczyny. Ostatecznie rozstrzyga sąd.

Czy muszę udowodnić, że firma chciała mnie zwolnić z powodu choroby?

Nie w pełni. Wystarczą uzasadnione poszlaki. Wtedy to pracodawca musi wykazać, że zwolnienie nie miało związku z chorobą.

Poradnik opiera się na ustawach Ley 15/2022, Estatuto de los Trabajadores i Ley Reguladora de la Jurisdicción Social (BOE) oraz na omówieniu orzeczenia przez Legálitas.