Rodzaje umów o pracę w Hiszpanii po reformie z 2021 roku

Jeśli podejmujesz pracę w Hiszpanii, umowa o pracę jest co do zasady umową na czas nieokreślony. Od reformy prawa pracy z końca 2021 r. umowa na czas określony jest wyjątkiem, który pracodawca musi uzasadnić. Poradnik wyjaśnia, jakie rodzaje umów przewiduje obecnie prawo, kiedy można je zawrzeć i ile może trwać okres próbny.

Kogo dotyczy poradnik?

Poradnik jest dla osób, które podpisują umowę o pracę z pracodawcą w Hiszpanii albo chcą sprawdzić, czy ich obecna umowa jest właściwego rodzaju. Zasady wynikają z ogólnokrajowej ustawy o prawach pracowniczych (Estatuto de los Trabajadores) w brzmieniu nadanym przez Real Decreto-ley 32/2021 i późniejsze zmiany (m.in. Ley 1/2025), więc obowiązują w całej Hiszpanii. Szczegóły mogą doprecyzowywać układy zbiorowe pracy (convenio colectivo) w danej branży.

Jakie rodzaje umów przewiduje prawo?

Estatuto de los Trabajadores przewiduje obecnie takie podstawowe rodzaje umów (urząd pracy — Servicio Público de Empleo Estatal, SEPE — ujmuje fijo-discontinuo jako formę umowy na czas nieokreślony):

Umowa na czas nieokreślony (contrato indefinido)

Przepisy przyjmują domniemanie, że umowa o pracę jest zawarta na czas nieokreślony. Jeśli pracodawca chce zatrudnić cię na czas określony, musi mieć do tego jedną z przyczyn przewidzianych w ustawie.

Umowa na czas określony (contrato de duración determinada)

Umowę na czas określony można zawrzeć tylko w dwóch sytuacjach:

1. Okoliczności produkcji (circunstancias de la producción) — np. przy okazjonalnym, nieprzewidzianym wzroście pracy w firmie. Taka umowa może trwać najwyżej 6 miesięcy; branżowy układ zbiorowy może wydłużyć ten okres do 1 roku. Na okazjonalne, przewidywalne i krótkie sytuacje pracodawca może korzystać z takich umów najwyżej przez 90 dni w roku kalendarzowym (w rolnictwie i przetwórstwie rolno-spożywczym 120 dni); tych dni nie wolno wykorzystać w sposób ciągły.
2. Zastępstwo osoby pracującej (sustitución de persona trabajadora) — gdy zastępujesz osobę, która ma prawo powrotu na swoje stanowisko, uzupełniasz skrócony wymiar czasu pracy innej osoby albo obsadzasz stanowisko na czas rekrutacji na umowę stałą (wtedy najwyżej 3 miesiące albo krócej, jeśli tak stanowi układ zbiorowy). W umowie musi być imię i nazwisko zastępowanej osoby i przyczyna zastępstwa.

Jeśli w twojej umowie nie ma konkretnej przyczyny zatrudnienia na czas określony, poproś pracodawcę o wyjaśnienie albo skonsultuj ją z przedstawicielstwem pracowników lub związkiem zawodowym.

Umowa stała sezonowa (contrato fijo-discontinuo)

To umowa na czas nieokreślony dla prac sezonowych albo takich, które powtarzają się w przerwach. Umowa trwa także w okresach bez pracy, a pracodawca wzywa cię do pracy, gdy zaczyna się sezon lub kolejny okres. Zasady wezwań do pracy określa układ zbiorowy, dlatego sprawdź convenio colectivo swojej branży.

Umowy szkoleniowe (contratos formativos)

SEPE wymienia umowy szkoleniowe jako osobny rodzaj umów. Mają one własne warunki, które sprawdzisz na stronie SEPE o rodzajach umów.

Ile może trwać okres próbny?

Okres próbny (periodo de prueba) musi być ustalony na piśmie. Jego długość może określać układ zbiorowy. Jeśli układ tego nie reguluje, okres próbny nie może przekroczyć:

• 6 miesięcy — dla osób z wykształceniem technicznym na stanowiskach wymagających dyplomu (técnicos titulados);
• 2 miesięcy — dla pozostałych osób;
• 3 miesięcy — dla pozostałych osób w firmach zatrudniających mniej niż 25 osób;
• 1 miesiąca — przy umowie na czas określony zawartej na najwyżej 6 miesięcy, chyba że układ zbiorowy stanowi inaczej.

Okres próbny jest nieważny, jeśli te same obowiązki były już wcześniej wykonywane u tego samego pracodawcy, w ramach dowolnej umowy.

Co sprawdzić w umowie?

1. Rodzaj umowy — czy to umowa na czas nieokreślony, fijo-discontinuo, na czas określony czy szkoleniowa.
2. Przyczynę zatrudnienia na czas określony — czy w umowie wskazano okoliczności produkcji albo zastępstwo.
3. Długość okresu próbnego — czy mieści się w limitach ustawy lub układu zbiorowego.
4. Układ zbiorowy — który convenio colectivo stosuje twój pracodawca.

Gdzie szukać pomocy?

• SEPE — rodzaje umów o pracę
• przedstawicielstwo pracowników w firmie albo związek zawodowy;
• prawnik specjalizujący się w prawie pracy.

Poradnik opiera się na stronie SEPE o rodzajach umów oraz na tekstach Real Decreto-ley 32/2021 i aktualnym tekście Estatuto de los Trabajadores opublikowanych w BOE.