Testament u notariusza w Hiszpanii: wybór prawa polskiego przy polskim obywatelstwie

Mieszkając w Hiszpanii, możesz sporządzić testament u miejscowego notariusza i wybrać dla swojego spadku prawo polskie, jeżeli masz polskie obywatelstwo. Wybór trzeba wyrazić jasno i wprost w testamencie albo w osobnym oświadczeniu. Sam polski paszport ani posiadanie mieszkania w Polsce nie zastępują odpowiedniego postanowienia testamentu.

Najpierw ustal, co chcesz uregulować

Przygotuj informacje o małżeństwie lub związku partnerskim, dzieciach, wcześniejszych testamentach oraz majątku i zobowiązaniach w obu krajach. Zapisz, komu chcesz przekazać poszczególne rzeczy albo udziały w spadku. To przygotowanie do rozmowy; szczegółowy inwentarz wszystkich składników majątku nie jest konieczny w każdym zwykłym testamencie.

Powiedz notariuszowi od razu, że sprawa dotyczy Polski i Hiszpanii. Jeżeli masz już testament polski, pokaż go przed sporządzeniem kolejnego. Poproś o wyjaśnienie, czy nowy dokument ma zastąpić poprzedni, czy pozostawić określone postanowienia.

Wybór prawa polskiego

Unijne zasady pozwalają wybrać prawo państwa obywatelstwa. Bez wyboru punktem wyjścia jest zwykły pobyt w chwili śmierci. Prawo właściwe dla spadku reguluje co do zasady dziedziczenie całego majątku, również położonego w drugim kraju. Organ prowadzący sprawę może odmówić zastosowania przepisów wybranego prawa sprzecznych z jego porządkiem prawnym, np. dyskryminujących ze względu na płeć albo urodzenie poza małżeństwem.

Poproś o omówienie skutków dla bliskich, w tym ich praw do obowiązkowej części spadku lub roszczeń. Hiszpańskie prawo spadkowe ma również odmiany regionalne; nie dobieraj zasad wyłącznie według miejsca, w którym znajduje się mieszkanie.

Wybór prawa spadkowego nie rozstrzyga o podatku od spadku, który w Hiszpanii różni się między wspólnotami autonomicznymi, ani o podziale wspólnego majątku małżeńskiego (bienes gananciales), który rozlicza się przed podziałem spadku. Te kwestie trzeba ocenić osobno.

Umów wizytę i uzgodnij dokumenty

W wyszukiwarce hiszpańskiej Rady Generalnej Notariatu (Consejo General del Notariado) możesz znaleźć kancelarię według miejscowości, kodu pocztowego i języka obcego. Przed wizytą potwierdź wymagany dokument tożsamości dla osoby z polskim obywatelstwem oraz to, czy potrzebne będą dokumenty rodzinne lub akty dotyczące nieruchomości. Zapytaj o wycenę, dodatkowe kopie i koszt tłumacza.

Przy testamencie otwartym (testamento abierto) przekazujesz wolę notariuszowi, który redaguje dokument i odczytuje go na głos (art. 695 hiszpańskiego kodeksu cywilnego — Código Civil). Jeśli używasz języka, którego notariusz nie zna, art. 684 Código Civil przewiduje tłumacza wybranego przez osobę sporządzającą testament. Testament otwarty w języku obcym zapisuje się w tym języku i w języku urzędowym notariusza, nawet gdy notariusz zna język obcy (art. 684 akapit drugi). Uzgodnij tę organizację wcześniej.

Przeczytaj, podpisz i zachowaj dane kancelarii

Przed podpisem sprawdź dane osób, zakres rozporządzeń i klauzulę wyboru prawa. Notariusz odczytuje testament; zgłoś każdą rozbieżność z własną wolą. Nie podpisuj niezrozumiałego sformułowania tylko dlatego, że rozmowa odbywa się przy udziale tłumacza.

Zapytaj o kopię i zapisz nazwisko notariusza oraz datę czynności. Informacja o sporządzeniu testamentu trafia przez samorząd notarialny do rejestru ostatniej woli, dzięki czemu osoby dziedziczące mogą później ustalić, gdzie uzyskać właściwy dokument.

Po zmianie sytuacji rodzinnej lub przeprowadzce wróć do kancelarii z dotychczasowym testamentem. Zmianę treści uzgodnij w prawidłowej formie; dopisek na posiadanej kopii nie jest bezpiecznym sposobem aktualizacji.