Zawieszenie eksmisji w Hiszpanii: pomoc dla osób bez mieszkania

Jeżeli grozi ci eksmisja i nie masz gdzie zamieszkać, skontaktuj się równolegle z pomocą społeczną oraz prawnikiem prowadzącym sprawę. Sam brak pieniędzy ani wizyta w urzędzie nie zatrzymują wykonania orzeczenia. Potrzebne jest uruchomienie właściwej procedury sądowej.

Art. 2 dekretu z mocą ustawy (Real Decreto-ley, RDL) 29/2026, obowiązującego od 8 października 2026 roku, przewiduje szczególną ochronę osób w trudnej sytuacji, bez alternatywy mieszkaniowej. Przepisy wyznaczają ramy do 31 grudnia 2030 roku, ale nie oznaczają powszechnego zakazu wszystkich eksmisji ani gwarantowanych czterech lat pozostania w mieszkaniu.

Najpierw ustal, kto występuje o eksmisję

Znaczenie ma podmiot wskazany w pozwie, a nie wyłącznie nazwa firmy odbierającej czynsz. Ustawa rozróżnia dwa tryby.

Pierwsza grupa bywa potocznie nazywana funduszami spekulacyjnymi. Sam fakt, że o eksmisję występuje spółka albo duży podmiot posiadający mieszkania, nie wystarcza, by automatycznie zastosować ust. 1. Trzeba sprawdzić ustawowo opisany sposób nabywania nieruchomości lub wierzytelności i cel działalności. Przepis wyłącza wskazane podmioty publiczne zajmujące się mieszkaniami społecznymi i dostępnymi cenowo.

Ruch osób poszkodowanych przez kredyty hipoteczne (PAH, Plataforma de Afectados por la Hipoteca) udostępnia odrębne wzory pism według rodzaju podmiotu, do którego należy mieszkanie. Korzystaj z nich po ustaleniu właściwej sytuacji; nazwa handlowa funduszu nie zastępuje analizy dokumentów.

Jak wykazać trudną sytuację i brak innego mieszkania?

W obu trybach potrzebna jest trudna sytuacja społeczna lub ekonomiczna, określana jako vulnerabilidad, oraz brak alternatywy mieszkaniowej. Art. 2 dopuszcza jej wykazanie raportem służb społecznych (informe de los servicios sociales) albo zastosowaniem kryteriów art. 441 ust. 7 hiszpańskiej procedury cywilnej.

Zgłoś się do gminnych służb społecznych (servicios sociales) i powiedz wyraźnie, że toczy się postępowanie o eksmisję. Jeżeli masz datę wykonania, pokaż pismo od razu. Poproś o ocenę sytuacji i raport przeznaczony do postępowania sądowego. Wyjaśnij, dlaczego rodzina nie ma dostępnego, odpowiedniego lokalu zastępczego.

Na rozmowę warto zebrać dokumenty pokazujące:

• skład gospodarstwa domowego i zamieszkiwanie w lokalu;
• dochody, świadczenia, bezrobocie oraz istotne wydatki;
• szczególne potrzeby dzieci, osób zależnych lub z niepełnosprawnością;
• umowę najmu, wezwania, pozew, orzeczenia i datę planowanego wykonania;
• dotychczasowe próby uzyskania pomocy mieszkaniowej.

To praktyczna lista przygotowawcza. Właściwy urząd i prawnik ustalą, jakie dokumenty są wymagane w konkretnej sprawie. Nie odkładaj pierwszego kontaktu do chwili zebrania wszystkich zaświadczeń.

Gdy o eksmisję występuje podmiot z art. 2 ust. 1

Jeśli spełnione są przesłanki dotyczące strony powodowej, trudnej sytuacji osoby pozwanej i braku alternatywy mieszkaniowej, sąd zawiesza postępowanie postanowieniem (auto).

Ochrona może objąć również sprawę, w której już wydano wyrok lub zarządzono opróżnienie lokalu, o ile faktyczna eksmisja — lanzamiento — nie została wykonana. Wcześniejsze skorzystanie z zawieszenia na podstawie art. 441 ust. 5 nie wyłącza samo w sobie nowego trybu. Nie jest to jednak procedura przywracająca automatycznie do mieszkania osobę już z niego usuniętą.

Pozostałe strony powodowe: dodatkowa rola administracji

W trybie art. 2 ust. 2 znaczenie ma także to, czy właściwa administracja zapewniła godną i odpowiednią alternatywę. Sąd zwraca się do organu właściwego zgodnie z prawem wspólnoty autonomicznej o informację, jakie zasoby są dostępne i mogą zostać zaoferowane.

Jeżeli nie otrzyma odpowiedzi albo administracja potwierdzi brak odpowiednich zasobów, przepis przewiduje zawieszenie. Tryb ten stosuje się tylko wtedy, gdy nie znajduje zastosowania odrębne rozwiązanie z art. 5.Dos dotyczące nadzwyczajnego zatrzymania eksmisji za zaległy czynsz (enervación extraordinaria). Prawnik powinien sprawdzić właściwą drogę przed wyborem formularza.

Dlaczego data 2030 nie oznacza jednakowej ochrony dla każdego?

W tym drugim trybie sąd sprawdza sytuację co 12 miesięcy. Zawieszenie może zakończyć się wcześniej, gdy:

• ustanie trudna sytuacja;
• zostanie zapewnione odpowiednie i rzeczywiście dostępne mieszkanie;
• osoba pozwana bez uzasadnionej przyczyny odrzuci taką propozycję;
• miną trzy lata od orzeczenia zawieszenia.

Ustawa przewiduje zatem zarówno końcową datę całego rozwiązania, jak i indywidualny limit trzech lat w ust. 2. Nie należy przenosić tego limitu mechanicznie do odmiennego trybu ust. 1.

Gdy wynajmuje osoba z jednym lub dwoma mieszkaniami

Przepis chroni również określone interesy strony powodowej. Zawieszenie może nie zostać zastosowane, jeżeli sąd uzna, że pierwszeństwo powinna mieć jej trudna sytuacja ekonomiczna lub mieszkaniowa, z ustawowymi wyjątkami dotyczącymi osób prawnych oraz osób fizycznych o statusie dużego podmiotu posiadającego mieszkania (gran tenedor).

Szczególnie istotny jest przypadek, gdy o eksmisję występuje osoba fizyczna posiadająca najwyżej dwa mieszkania: art. 2 ust. 2 nie daje wtedy pierwszeństwa trudnej sytuacji ekonomicznej osoby pozwanej. Nie zakładaj więc ochrony na podstawie samego raportu socjalnego. Zapytaj prawnika o inne instrumenty dostępne w sprawie.

Co zrobić, jeśli termin eksmisji już wyznaczono?

1. Przekaż prawnikowi całe pismo, z datą doręczenia, sygnaturą i datą lanzamiento.
2. Skontaktuj się z servicios sociales; poproś o pilny raport i informację o pomocy mieszkaniowej.
3. Przygotuj wniosek do sądu prowadzącego postępowanie, wskazując właściwy tryb i dokumenty potwierdzające sytuację.
4. Zachowaj potwierdzenie złożenia i sprawdź, jaka decyzja zapadła. Nie traktuj samej rozmowy z urzędem jako odwołania terminu.

Przepis przejściowy drugi (disposición transitoria segunda) RDL 29/2026 obejmuje określone egzekucje będące już w toku przy wejściu dekretu w życie. Po złożeniu wniosku z dokumentami uzasadniającymi okoliczności, jeśli nie ma ich już w aktach, przewiduje tymczasowe wstrzymanie lanzamiento przez urzędnika sądowego do rozstrzygnięcia sądu. Dotyczy to wskazanej sytuacji przejściowej; nie należy obiecywać tego skutku każdemu nowemu pismu.

Czy zawieszenie usuwa dług i kto opłaci prawnika?

Zawieszenie nie oznacza umorzenia zaległości. Art. 2 ust. 2 wyraźnie zachowuje obowiązek regulowania należnego czynszu, również gdy administracja wypłaca stronie powodowej przewidzianą rekompensatę.

Jeśli nie stać cię na obsługę prawną, wystąp o asistencia jurídica gratuita, czyli bezpłatną pomoc prawną. Rządowa instrukcja obejmuje także osoby z obywatelstwem innych państw Unii Europejskiej (UE), które wykażą brak środków na prowadzenie sprawy. W rozpoczętej sprawie zgłaszasz się do służby poradnictwa właściwej izby adwokackiej (Colegio de Abogados). Przyznanie pomocy wymaga oceny uprawnień.

Status dekretu wymaga uwagi przed kolejną czynnością

RDL 29/2026 obowiązuje od 8 października 2026 r., ale musi go zatwierdzić (convalidación) w ciągu 30 dni od wydania Kongres Deputowanych (Congreso de los Diputados) (art. 86 ust. 2 Konstytucji); po rozwiązaniu izb dekretem Real Decreto 806/2026 (opublikowanym w dzienniku urzędowym Boletín Oficial del Estado, BOE, 6 października 2026 r.) decyzję podejmuje stała komisja Kongresu (Diputación Permanente del Congreso; art. 78 ust. 2 Konstytucji). Według BOE (stan na wydanie z 28 października 2026 r.) zatwierdzenia ani uchylenia (derogación) jeszcze nie opublikowano; tak samo opisuje to kancelaria San Miguel Loyola w analizie zaktualizowanej 27 października 2026 r.. Późniejsze akty pokazuje metryka dekretu w BOE. Nie traktuj daty 2030 jako gwarancji niezmienności prawa. Przed złożeniem wniosku lub oceną kolejnego terminu sprawdź z prawnikiem aktualny status i właściwe przepisy przejściowe.