Dochody z Polski a podatek w Hiszpanii: umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania

Jeśli masz rezydencję podatkową w Hiszpanii, a nadal masz dochody z Polski — pensję, emeryturę albo czynsz z mieszkania — oba kraje mogą chcieć je opodatkować. Rozstrzyga to umowa między Hiszpanią a Polską o unikaniu podwójnego opodatkowania (Convenio entre España y Polonia para evitar la doble imposición). Poradnik wyjaśnia, jak umowa dzieli prawo do opodatkowania najczęstszych dochodów i jak w Hiszpanii odlicza się podatek zapłacony w Polsce.

Kogo dotyczy poradnik?

Poradnik jest dla osób, które są rezydentami podatkowymi Hiszpanii i mają dochody z Polski. Rezydent podatkowy Hiszpanii płaci w Hiszpanii podatek dochodowy od osób fizycznych (IRPF) od dochodów z całego świata i wykazuje je w zeznaniu, z uwzględnieniem postanowień umowy.

Umowa obowiązuje w całej Hiszpanii, ale Kraj Basków i Nawarra mają własne systemy podatkowe (régimen foral). Jeśli tam mieszkasz, podatek dochodowy pobiera regionalny urząd skarbowy (w Kraju Basków — Diputación Foral właściwego terytorium, w Nawarze — administracja podatkowa Navarry), a nie Agencia Tributaria; tam składasz zeznanie i rozliczasz odliczenie polskiego podatku.

Jeśli nie wiesz, w którym kraju masz rezydencję podatkową, zacznij od tego. Gdy według przepisów obu krajów masz rezydencję jednocześnie w obu, umowa (art. 4) wskazuje kolejno: kraj, w którym masz stałe mieszkanie; gdy masz je w obu — kraj, z którym łączą cię bliższe więzi osobiste i gospodarcze (ośrodek interesów życiowych); dalej kraj zwykłego pobytu; potem obywatelstwo; a na końcu sprawę rozstrzygają w porozumieniu władze podatkowe obu krajów.

Co zmieniło się od 2023 roku?

Umowa pochodzi z 1979 r. Zmieniła ją konwencja wielostronna OECD (Instrumento multilateral, MLI). Dla Hiszpanii i Polski zmiany mają skutek dla podatku dochodowego za okresy podatkowe zaczynające się od 1 stycznia 2023 r., a dla podatków pobieranych u źródła — od 1 stycznia 2023 r.

Najważniejsza zmiana dotyczy sposobu unikania podwójnego opodatkowania. Pierwotnie Hiszpania co do zasady zwalniała z podatku dochody, które Polska mogła opodatkować. Teraz stosuje odliczenie (deducción): od hiszpańskiego podatku odejmuje się podatek dochodowy zapłacony w Polsce. Odliczenie nie może przekroczyć tej części hiszpańskiego podatku, która przypada na dochody opodatkowane w Polsce. Metodę zwolnienia stosowano do okresów podatkowych sprzed 2023 r.

Kto opodatkowuje który dochód?

Pensja

Wynagrodzenie rezydenta Hiszpanii podlega podatkowi tylko w Hiszpanii, chyba że praca jest wykonywana w Polsce — wtedy Polska też może je opodatkować. Wyjątek: przy pracy w Polsce wynagrodzenie jest opodatkowane tylko w Hiszpanii, jeśli spełnione są jednocześnie trzy warunki:

1. przebywasz w Polsce łącznie nie dłużej niż 183 dni w danym roku kalendarzowym;
2. wynagrodzenie wypłaca pracodawca, który nie jest rezydentem Polski (albo ktoś w jego imieniu);
3. wynagrodzenia nie ponosi zakład ani stała placówka pracodawcy w Polsce.

Emerytura

Emerytury i podobne świadczenia za dawne zatrudnienie, wypłacane rezydentowi Hiszpanii, są opodatkowane tylko w Hiszpanii (art. 18).

Inaczej jest z emeryturą wypłacaną przez państwo polskie, samorząd albo z utworzonych przez nie funduszy za służbę na rzecz państwa lub samorządu — taka emerytura jest co do zasady opodatkowana tylko w Polsce. Wyjątek: jeśli masz obywatelstwo hiszpańskie i mieszkasz w Hiszpanii, jest opodatkowana tylko w Hiszpanii (art. 19 ust. 2).

Portal administracji publicznej Hiszpanii przypomina, że umowy zwykle mają dwa artykuły o emeryturach: osobny dla pracy w sektorze publicznym i osobny dla sektora prywatnego. Jeśli nie masz pewności, który dotyczy twojej emerytury, zapytaj w urzędzie skarbowym albo doradcę podatkowego.

Mieszkanie w Polsce

Dochody z nieruchomości — w tym z wynajmu — mogą być opodatkowane w kraju, w którym nieruchomość się znajduje, czyli w Polsce (art. 6). Przy rezydencji podatkowej w Hiszpanii wykazujesz je także w hiszpańskim zeznaniu i odliczasz podatek zapłacony w Polsce na zasadach opisanych wyżej.

Jak uniknąć podwójnego opodatkowania w praktyce?

1. Ustal rezydencję podatkową i zachowaj dowody (więcej w sekcji „Kogo dotyczy poradnik?”).
2. Sprawdź artykuł umowy dla każdego dochodu z Polski.
3. Wykaż dochody z Polski w hiszpańskim zeznaniu IRPF — także te, od których zapłacono podatek w Polsce.
4. Odlicz w zeznaniu podatek zapłacony w Polsce, jeśli umowa pozwalała Polsce opodatkować dany dochód.
5. Przygotuj dowody — urzędy mogą wymagać wykazania, gdzie masz rezydencję podatkową i że podatek od dochodu został już zapłacony. Jakie dokumenty są potrzebne, ustala administracja podatkowa; zapytaj o to w urzędzie.

Częste problemy

Polska pobrała podatek od emerytury, a masz rezydencję podatkową w Hiszpanii. Według art. 18 emerytura za dawne zatrudnienie jest opodatkowana tylko w kraju rezydencji (z wyjątkiem emerytur za służbę dla państwa — art. 19). O stosowanie umowy zapytaj płatnika emerytury lub polski urząd skarbowy; przygotuj dowód rezydencji w Hiszpanii.

Polski podatek jest wyższy niż hiszpański od tego samego dochodu. Odliczenie w Hiszpanii nie przekracza części hiszpańskiego podatku przypadającej na ten dochód, więc nadwyżki nie odzyskasz w Hiszpanii.

Rezydencja w obu krajach jednocześnie. Zastosuj kolejne kryteria z art. 4 umowy. Gdy nadal nie da się tego ustalić, sprawę rozstrzygają w porozumieniu władze podatkowe obu krajów.

Gdzie szukać pomocy?

• Ministerio de Hacienda — tekst umowy po zmianach MLI (po hiszpańsku);
• Agencia Tributaria — zeznanie IRPF i odliczenie podatku zapłaconego za granicą (w Kraju Basków i Nawarze — regionalny urząd skarbowy);
• doradca podatkowy znający przepisy obu krajów — przy nietypowych dochodach lub sporze o rezydencję.

Poradnik opiera się na tekście umowy opublikowanym przez Ministerio de Hacienda, portalu administracion.gob.es, portalu Your Europe Komisji Europejskiej oraz ustawie o IRPF i ustawach o systemach podatkowych Kraju Basków i Nawarry w Dzienniku Urzędowym BOE.